Гайморитті қалай емдеуге болады: белгілері, дәрі-дәрмекпен емдеу және халықтық әдістер

Гайморит — мұрынның екі жағында орналасқан жоғарғы жақ қуыстарының қабынуы. Қазіргі оториноларингологияда ол риносинуситтің жеке түрі ретінде қарастырылады: мұрын қуысы мен қосалқы мұрын қуыстарының шырышты қабығын зақымдайтын қабыну процесі.

Егер науқаста гайморит болса, жылдам емдеу міндетті түрде агрессивті араласуды білдірмейді: алдымен аурудың ағымының ерекшеліктерін түсіну маңызды.

Қабыну кезінде мұрын қосалқы қуыстарында не болады?

Жоғарғы жақ қуысы мұрын қуысымен табиғи кішкентай тесік — саға арқылы байланысады. Қалыпты жағдайда осы тесік арқылы қуыс желдетіліп, тазарады: шырыш кірпікшелі эпителийдің жұмысы арқасында сыртқа шығарылады.

Вирустық инфекция немесе аллергиялық қабыну кезінде саға тарылады. Шырышты қабық ісінеді, бөлінді қоюланады, қуыс сол бөліндімен толады. Егер оның ағуы ұзақ уақыт бұзылса, екіншілік бактериялық қабынудың дамуына қолайлы жағдай пайда болады.

Гаймориттің негізгі белгілері

Бастапқыда гайморит кәдімгі суық тиюге ұқсайды: мұрыннан су ағу, мұрын бітелуі, әлсіздік пайда болады. Айырмашылығы келесі ерекше белгілер қосылған кезде айқынырақ байқалады:

• мұрынның бір немесе екі жағынан қатты бітелуі;
• қою шырышты немесе шырышты-іріңді бөлінділер;
• ұрт, мұрын қалқасы, жоғарғы жақ аймағындағы қысым, кернеу немесе ауырсыну;
• басты алға еңкейткенде ауырсынудың күшеюі;
• иіс сезудің төмендеуі немесе жоғалуы;
• қатты бас ауруы;
• шырыштың жұтқыншақтың артқы қабырғасы бойымен ағуы;
• жөтел, әсіресе түнде немесе таңертең;
• ауыздан жағымсыз иістің шығуы;
• дене қызуының көтерілуі, әлсіздік, улану белгілерінің болуы.

Науқаста гайморит расталған кезде дәрігер ем мен белгілерді біртұтас клиникалық байланыста бағалайды: аурудың ұзақтығы, ауырсынудың айқындылығы, дене қызуы, бөліндінің сипаты және мұрынмен тыныс алудың жағдайы маңызды.

Дұрыс емдеу нені қамтиды?

Гайморитті дұрыс емдеу бірнеше негізгі мақсатқа негізделеді.

1. Дренажды қалпына келтіру
   Дәрігер шырышты қабықтың ісінуін азайтуға және қуыстың табиғи тазаруын қолдауға көмектесетін дәрілерді ұсынуы мүмкін.

2. Мұрынмен тыныс алуды жеңілдету
   Мұрын қатты бітелген жағдайда тамыр тарылтатын тамшылар немесе спрейлер қолданылады, бірақ тек қысқа мерзімге. Мұндай препараттарды ұзақ қолдану медикаментоздық ринит қаупін арттырады: мұрын қайтадан бітеліп, шырышты қабық дәріге тәуелді бола бастайды.

3. Қабынуды азайту
   Ісіну айқын болғанда, аллергиялық компонент немесе ұзаққа созылған қабыну кезінде дәрігер жергілікті қабынуға қарсы препараттарды тағайындайды.

4. Ауырсыну мен дене қызуын азайту
   Ауырсынуды басатын және қызуды түсіретін дәрілер гаймориттің себебін емдемейді, бірақ науқастың жағдайын бақылауға, ұйқысын және жалпы халін жақсартуға көмектеседі.

5. Мұрын қуысын тазартуды қолдау
   Тұзды ерітінділер бөліндінің бір бөлігін шығаруға, құрғақтықты азайтуға және мұрынмен тыныс алуды жеңілдетуге көмектеседі. Шаю процедурасы абайлап жүргізілуі тиіс: қатты қысым жасамау керек, әсіресе құлақ ауырса немесе мұрын қатты бітеліп тұрса.

6. Антибиотик тағайындау (тек көрсеткіш болған жағдайда)
   Егер бактериялық процесс расталса немесе оның даму ықтималдығы жоғары болса, дәрігер бактерияға қарсы препаратты таңдайды. Мұндай дәрілерді өз бетінше қабылдауға болмайды: вирустық қабыну кезінде олар жазылуды тездетпейді және жанама әсерлердің қаупін арттырады.

7. Қайталанатын эпизодтардың себебін анықтау
   Егер гайморит жиі қайталанса, емдеу құралдары тек белгілерді жою үшін ғана таңдалмауы керек. Қабынуды қолдап тұрған факторды анықтау қажет: аллергияны, полиптерді, мұрын қалқасының қисаюын, созылмалы ринитті, стоматологиялық ошақты немесе бөліндінің ағуына кедергі келтіретін анатомиялық ерекшеліктерді.

Гайморитті тиімді дәрі-дәрмекпен емдеу бір мезгілде көптеген препараттарды қолдануды білдірмейді. Ем нақты әрі мақсатты болуы керек. Вирустық жеңіл ағым кезінде негізгі назар белгілерді жеңілдетуге және шырышты қабықты қолдауға аударылады. Вирустан кейінгі қабынуда ісінуді азайту және дренажды қалпына келтіру маңыздырақ. Бұған фитопрепараттар көмектесуі мүмкін. Ал бактериялық процесс кезінде инфекцияға қарсы бағытталған препараттар қажет.

Гайморит неге қайта-қайта пайда болуы мүмкін?

Гаймориттің қайталануы әдетте қуыстардың желдетілуі мен тазаруын тұрақты түрде бұзатын факторға байланысты болады. Бұл аллергиялық ринит, мұрын қалқасының қисаюы, мұрын қалқаншаларының гипертрофиясы немесе полиптер болуы мүмкін. Егер қабыну үнемі бір жақта пайда болса, дәрігер одонтогендік себепті — жоғарғы жақ тістеріне байланысты қабынуды жоққа шығаруы тиіс.

Мұндай жағдайларда тамшылар мен шаюлар тек уақытша жеңілдік береді. Негізгі себепті жою қажет: аллергияны емдеу, мұрынмен тыныс алуды қалпына келтіру, ауыз қуысына санация жүргізу немесе айқын анатомиялық кедергі болған жағдайда хирургиялық түзету мәселесін қарастыру.

Халықтық әдістер: неге рұқсат етіледі, ал не қауіпті

Гайморитті халықтық әдістермен емдеуді таңдағанда, қауіпсіз күтім мен агрессивті араласуды ажырата білу маңызды. Үй жағдайындағы шаралар шырышты қабықты тітіркендірмесе және медициналық көмектің орнын алмастырмаса, жағдайды жеңілдетуі мүмкін.

1. Қауіпсіз қосымша көмек ретінде нені қолдануға болады?
   Жеткілікті сұйықтық ішу, демалу, бөлмені желдету, ауаны ылғалдандыру және дәріханалық тұзды ерітінділер шырышты қабықтың физиологиялық жағдайда жұмыс істеуіне көмектеседі. Бұл шаралар инфекцияны жоймайды, бірақ құрғақтықты азайтады, мұрынның тазаруын жеңілдетеді және жайсыздықты төмендетеді.

2. Неліктен жылыту зиян келтіруі мүмкін?
   Тұзбен, жұмыртқамен, жылытқышпен немесе «көк шаммен» жылыту әсіресе дене қызуы көтерілгенде, қатты ауырсыну мен іріңді бөлінділер болған кезде қауіпті. Жылу қан тамырларын кеңейтеді, қан айналымын күшейтеді және саға аймағындағы ісінуді ұлғайтуы мүмкін.

3. Неліктен өсімдік шырындарын тамызуға болмайды?
   Пияз, сарымсақ, алоэ, теңбілгүл, сүйелшөп, спирттік тұнбалар және қою шөп ерітінділері шырышты қабықты тітіркендіреді. Емдік әсердің орнына олар химиялық күйікке, ісінудің күшеюіне, ашыту сезіміне, қан кетуге және иіс сезудің бұзылуына әкелуі мүмкін.

4. Неліктен ыстық бу — ең жақсы таңдау емес?
   Қайнаған су үстіндегі бу ингаляцияларының температурасын дәл бақылау қиын. Әсіресе балаларда шырышты қабық пен терінің күйіп қалу қаупі бар. Егер мақсат шырышты қабықты ылғалдандыру болса, бөлмедегі микроклиматты қалыпқа келтіріп, тұзды ерітінділерді қолданған қауіпсіздеу.

Гайморитті емдеу туралы сөз болғанда, халықтық әдістер тек негізгі емге қосымша ретінде ғана қолданылуы мүмкін. Агрессивті тамызулар, жылыту тәсілдері және антибиотиктермен өз бетінше емделу қауіпсіз үй көмегіне жатпайды. Олар сауығуды тездетпей, керісінше қабынуды күшейтуі немесе асқыну белгілерін жасыруы мүмкін.

Қашан өз бетінше емделуді жалғастыруға болмайды?

Көз айналасының ісінуі, көздің қосарланып көруі, көрудің нашарлауы, бір жақты қатты ауырсыну, бет асимметриясы, ұю сезімі, қатты бас ауруы, қайталама құсу, сананың шатасуы, жоғары температура және жағдайдың күрт нашарлауы кезінде шұғыл медициналық көмек қажет.

Егер белгілер 10 күннен астам уақыт бойы жақсармай сақталса, уақытша жеңілдегеннен кейін қайта пайда болса немесе жылына бірнеше рет қайталанса, жоспарлы түрде ЛОР дәрігерінің кеңесі қажет.

Гайморит кездейсоқ процедуралардың жиынтығын емес, нақты емдеу тактикасын талап етеді. Ең қауіпсіз жол — белгілерді бағалау, қабынудың себебін анықтау және шырышты қабықтың қызметін артық қауіпсіз қалпына келтіретін емді таңдау.