Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромы: шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағуынан қалай арылуға болады

Мұрын қуысында секрет үнемі түзіліп отырады: ол шырышты қабықты ылғалдандырады, шаң бөлшектері мен микроорганизмдерді ұстап қалады, содан кейін біртіндеп мұрын-жұтқыншаққа қарай жылжиды. Әдетте адам бұл үдерісті байқамайды.

Шырыштың мөлшері көбейгенде, қоюланғанда немесе оның қалыпты шығарылуы бұзылғанда жайсыздық пайда болады. Бұл суық тию, аллергиялық және аллергиялық емес ринит, мұрын қосалқы қуыстарының қабынуы және басқа да кейбір жағдайлар кезінде байқалады.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромы дегеніміз не

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромы деген термин мұрын секретінің жұтқыншаққа қарай жылжуы белгілі бір шағымдарды тудыратын жағдайды білдіреді.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромына тән белгілер:

• жұтқыншақтың артқы қабырғасында шырыштың барын сезіну;
• жиі жұтыну қажеттілігі;
• тамақты үнемі жөтеліп тазартқысы келу;
• әсіресе таңертең немесе түнде жөтелу;
• тамақтың жыбырлауы;
• мұрынның бітелуі;
• кейде дауыстың қарлығуы.

Белгілердің жиынтығы шырыштың ағуына себеп болған ауруға байланысты.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромы: тамақтағы бөгде зат сезімі

Қою секрет шырышты қабықта жиналып қалатындықтан, тамақта толық жұтып жіберу мүмкін емес бөгде заттың немесе түйін тұрғандай сезім пайда болуы мүмкін.

Қосымша фактор — үнемі жөтелу. Егер адам күні бойы тамағын қайта-қайта қатты жөтеліп тазартса, секрет мөлшері азайғаннан кейін де тітіркену сақталуы мүмкін.

Сонымен қатар тамақтағы түйін сезімі басқа жағдайларда да кездеседі:

• гастроэзофагеальды және ларингофарингеальды рефлюкс кезінде;
• жұтқыншақ пен көмей ауруларында;
• дауыс аппаратына шамадан тыс күш түскенде;
• кейбір функционалдық бұзылыстар кезінде.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромы: себептері

1. ЖРВИ

Вирустық инфекция кезінде қабынған шырышты қабық секретті көбірек бөледі. Алғашқы күндері ол көбіне сұйық болады, кейін қоюлануы мүмкін. Бөліндінің бір бөлігі мұрын арқылы сыртқа шығады, ал екінші бөлігі мұрын-жұтқыншаққа қарай жылжиды.

ЖРВИ-ге аурудың жедел басталуы, тұмау, мұрынның бітелуі, тамақтың жыбырлауы немесе ауыруы және жалпы әлсіздік тән.

2. Аллергиялық ринит

Аллергия кезінде бөлінділер әдетте мөлдір әрі сұйық болады. Сонымен қатар мынадай белгілер пайда болуы мүмкін:

• түшкіру ұстамалары;
• мұрынның қышуы;
• көзден жас ағу;
• көздің қышуы;
• белгілердің белгілі бір аллергенмен байланысы.

Гүлдеу маусымында, жануарлармен байланыстан кейін немесе белгілі бір бөлмеде болған кезде шағымдардың қайталануы аллергиялық себепті көрсетеді.

3. Риносинусит

Мұрын қосалқы қуысы қабынған кезде секреттің қалыпты шығарылуы бұзылады. Шырыштың ағуымен қатар мынадай белгілер пайда болады:

• мұрынның бітелуі;
• иіс сезудің төмендеуі;
• бет аймағындағы қысым немесе ауырсыну.

Егер белгілер 10 күннен астам уақыт бойы жақсармай сақталса немесе бастапқы жеңілдеуден кейін қайтадан күшейсе, жағдайды қосымша бағалау қажет.

4. Аллергиялық емес ринит

Кейбір адамдарда тұмау суық ауаның, түтіннің, өткір иістердің, температураның өзгеруінің немесе ащы тағамның әсерінен пайда болады. Бұл кезде аллергияға тән белгілер, мысалы, көздің айқын қышуы болмауы мүмкін.

Бөлінділердің сипаты нені білдіреді

Шырыштың сыртқы түріне қарап, мұрын қуысында не болып жатқанын шамамен түсінуге болады, бірақ тек оның түсі немесе қоюлығына қарап диагноз қою мүмкін емес.

Мөлдір әрі сұйық бөлінділер көбіне аллергия кезінде және вирустық инфекцияның алғашқы күндерінде байқалады. Кейін шырыш қоюланады — бұл қабынуға және секрет құрамының өзгеруіне байланысты.

Сары немесе жасылдау түс көбіне бактериялық инфекцияны көрсетуі мүмкін. Алайда мұндай түс кәдімгі ЖРВИ кезінде де пайда болады, сондықтан оның өзі антибиотик қабылдауды бастауға негіз болмайды.

Шырыштың ағу сезімі мұрынмен байланысты болмауы мүмкін бе

Иә. Үнемі жұтынғысы келу, тамақтағы түйін сезімі, жөтел және дауыстың қарлығуы рефлюкс кезінде де кездесуі мүмкін.

Мұндай себептің ықтималдығын тамақтан кейін белгілердің күшеюі, ауызда қышқыл немесе ащы дәмнің пайда болуы, қыжыл және таңертең дауыстың қарлығуы көрсетуі мүмкін. Ларингофарингеальды рефлюкс кезінде әдеттегі қыжыл мүлде болмауы да мүмкін.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромы: белгіден қалай арылуға болады

Емдеу тәсілі шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу себебіне байланысты. Дегенмен жайсыздықты азайтуға көмектесетін бірнеше негізгі шара бар:

• мұрынды тұзды ерітінділермен шаю;
• жиналған секреттен мұрынды жүйелі түрде тазарту;
• әсіресе шырыш қою болған кезде жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу;
• ауа ылғалдылығының қолайлы деңгейін сақтау;
• темекі түтінінен және шырышты қабықты тітіркендіретін басқа факторлардан аулақ болу.

Жеке мәселе — тамақты үнемі жөтеліп тазарту әдеті. Оның орнына бірнеше жұтым су ішкен немесе секретті жай ғана жұтқан дұрыс.

Шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағу синдромын себебіне байланысты қалай емдеу керек

Аллергиялық ринит кезінде дәрігер антигистаминдік препараттарды, интраназальды глюкокортикостероидтарды немесе олардың комбинациясын ұсынуы мүмкін. Сонымен қатар анықталған аллергенмен, мысалы, тозаңмен, үй шаңымен немесе жануарлардың аллергендерімен байланысты азайтқан жөн.

Риносинусит кезінде емдеу белгілердің ұзақтығына, мұрын бітелуінің айқындылығына, мұрын қосалқы қуыстарының жағдайына және секреттің сипатына байланысты болады.

Тамыр тарылтатын препараттар ісінуді тез азайтып, мұрынмен тыныс алуды жеңілдетуі мүмкін, бірақ оларды тек қысқа мерзімге қолдануға болады. Мұндай препараттарды тым ұзақ пайдаланған жағдайда медикаментозды ринит дамуы мүмкін: препараттың кезекті дозасын қолданбай қалғанда мұрынның бітелуі қайта пайда болады немесе күшейеді.

Антибактериялық ем тағайындау туралы шешім белгілердің жиынтығы мен аурудың ағымына қарай қабылданады.

Жөтел сақталған жағдайда шырыштың мұрыннан жұтқыншаққа қарай ағуын қалай емдеу керек

ЖРВИ-ден кейінгі мұрыннан бөлінділердің бөлінуі тоқтаған кезде де жөтел біраз уақыт сақталуы мүмкін. Алайда жөтел бірнеше апта бойы жалғасса, біртіндеп күшейсе немесе тұмаумен байланыссыз пайда болса, басқа ықтимал себептерді де тексеру маңызды.

Оларға мыналар жатады:

• бронх демікпесі;
• гастроэзофагеальды немесе ларингофарингеальды рефлюкс;
• көмей аурулары;
• кейбір дәрілік препараттардың жанама әсерлері;
• төменгі тыныс жолдарының аурулары.

Емдеу түпкілікті қойылған диагнозға байланысты жүргізіледі.

Қай кезде тексеруден өту қажет

Мына жағдайларда дәрігерге қаралған жөн:

• белгілер бірнеше апта бойы сақталса;
• тұмау немесе мұрынның бітелуі үнемі қайталанса;
• иіс сезу айтарлықтай төмендесе;
• бет аймағында айқын ауырсыну немесе қысым пайда болса;
• бөлінділер негізінен бір танаудан бөлінсе;
• шырышта қан пайда болса;
• мұрыннан қан кету қайталанса;
• тыныс алу немесе жұтыну қиындаса;
• ұзаққа созылған жөтел басылмаса;
• бастапқы жақсарудан кейін жағдай қайтадан нашарласа.

Балаларда тек бір танаудан жағымсыз иісті қою бөлінділердің шығуы мұрын қуысында бөгде заттың болуын көрсетуі мүмкін және дәрігердің тексеруін қажет етеді.