Мұрындағы құрғақтықты үй жағдайында қалай азайтуға болады: кеңестер мен ұсыныстар

Мұрындағы құрғақтық шырышты қабық қалыпты ылғалдылығын жоғалтқанда және тітіркенуге осал бола бастағанда пайда болады. Бұл ашыту, тартылып тұрғандай сезім, қабыршақтардың пайда болуы, мұрынды тазалағанда ауырсыну, аздаған қанды іздермен байқалуы мүмкін. Кейде құрғақтық мұрын бітелгендей сезіледі: бөлінділер жоқтың қасы, бірақ мұрынмен тыныс алу жайсыз болады.

Егер белгілер жақында пайда болып, ауырсынумен, іріңді бөлінділермен, жиі қан кетумен немесе тыныс алудың айқын бұзылуымен қатар жүрмесе, үй жағдайындағы күтімнен бастауға болады.

Мұрынның шырышты қабығының құрғауы қалай пайда болады?

Мұрынның шырышты қабығы бір уақытта бірнеше қызмет атқарады: жұтылатын ауаны ылғалдандырады, шаң бөлшектерін ұстап қалады, тыныс жолдарының жергілікті қорғанысына қатысады және шырыштың сыртқа шығуына көмектеседі. Ылғал жеткіліксіз болғанда, қорғаныш қабаты бұзылады. Беткейі тітіркеніп, ұсақ тамырлар осал бола бастайды, микрожарықтар мен қан пайда болуы мүмкін.

Осы кезеңде адам құрғақтықпен қатар басқа да белгілерді байқайды: ашыту, қышыту, мұрынды жиі тазалауға деген қажеттілік, таңертең ұйқыдан кейінгі жайсыздық. Егер бұл жағдай ұзаққа созылса, тыныс алуға кедергі келтіретін тығыз қабыршақтар түзіледі және оларды алған кезде шырышты қабық қайта жарақаттанады.

Негізгі себептері: ауадан дәрілерге дейін

Мұрындағы құрғақтық неге жиі пайда болатынын түсіну үшін бірнеше фактордың қатар әсерін ескеру керек. Ең жиі себеп — құрғақ ауа. Жылыту маусымында бөлмедегі ылғалдылық жайлы деңгейден төмен түседі, әсіресе бөлме сирек желдетілсе, жылытқыш немесе кондиционер қолданылса.

Тұрғын бөлме үшін — қалыпты ылғалдылық шамамен 40–60% болуы керек. Бұдан жоғары көрсеткіштер әрдайым пайдалы емес: ылғалдылық 60%-дан асқанда, әсіресе желдету нашар болса, зең мен микроорганизмдердің көбею қаупі артады.

Микроклиматтан бөлек, құрғақтықты мына жағдайлар да тудыруы мүмкін:

• ЖРВИ-ден кейін мұрынды жиі сіңбіру;
• тамыр тарылтатын тамшылар мен спрейлерді ұзақ қолдану;
• шаң, темекі түтіні, аэрозольдер, өткір иістер;
• құрғақ әрі шаңды жерде жұмыс істеу;
• аллергиялық, медикаментозды немесе созылмалы ринит;
• ыстықта, дене қызуында, қарқынды жүктемеде сұйықтықтың жеткіліксіз түсуі;
• шырышты қабықтың жасқа байланысты өзгерістері;
• шырышты қабықтың ылғалдылығына әсер ететін кейбір дәрілер.

Кейде науқастарды неге мұрынның құрғақтығы дәл таңертең пайда болатыны мазалайды. Көбіне бұл түнгі жағдайлармен байланысты: жатын бөлмедегі құрғақ ауа, ауызбен тыныс алу, қорылдау, төсек-орындағы шаң.

Алғашқы күндерге арналған үй жағдайындағы алгоритм

Егер мұрында құрғақтық пайда болса, алғашқы күндері не істеу керектігі — белгілердің айқындылығына байланысты. Егер жайсыздық жеңіл болып, қауіпті белгілер болмаса, бірнеше қарапайым әрекет жеткілікті.

1. Микроклиматты қалыпқа келтіру
   Бөлмені желдетіп тұру, үйді тым ысытып жібермеу, ылғалдылықты гигрометрмен бақылау қажет. Егер ауа ылғалдандырғыш қолданылса, оған күтім жасау керек: суды күн сайын ауыстырып, резервуарды тазалау қажет.

2. Изотониялық тұзды спрей немесе тамшылар қолдану
   Олар шырышты қабықты ылғалдандыруға, тартылу сезімін азайтуға және беткейдегі қабыршақтарды жұмсартуға көмектеседі.

3. Тітіркендіргіштерді алып тастау
   Ауа хош иістендіргіштерін қолданбаңыз, агрессивті тазалағыш спрейлерден бас тартыңыз, темекі шекпеңіз.

4. Мұрынға арналған препараттарды қолдануды бағалау
   Тамыр тарылтатын дәрілер ісінуді азайтады, бірақ құрғақтықты емдемейді. Егер оларды ұсынылған мерзімнен ұзақ қолданса, медикаментозды ринит дамуы мүмкін.

Мұрындағы құрғақтықты үй жағдайында қалай азайтуға болады деген сұрақ дәл осылай шешіледі: күшті дәрілерден емес, алдымен шырышты қабықтың қалпына келуіне қолайлы жағдай жасаудан бастау керек.

Қабыршақтар мен микро жарақаттар: қалай қауіпсіз күтім жасау керек

Егер мұрында құрғақтық болып, қабыршақтар пайда болған кезде не істеу керек? Қатты қабыршақ көбіне тітіркенген аймаққа жабысып тұрады. Егер оны күшпен алып тастаса, микрожарақат пайда болады, кейін қанап, қайтадан жаңа қабыршақ түзіледі.

Қауіпсіз тәсіл — бәрін біртіндеп жасау:

• тұзды спрей себу;
• 3–5 минут күту;
• ауыртпай ажырайтын бөлігін ғана алу;
• мақталы таяқшаларды мұрын қуысына терең енгізбеу;
• шырышты қабықты ауырсыну немесе ашыту сезімі пайда болғанша тазаламау.

Егер қабыршақтар күн сайын пайда болып, жағымсыз иіспен, ауырсынумен, қанмен немесе қатты бітелумен қатар жүрсе, бұл жай ғана құрғақ ауаға тән қалыпты реакция емес. Мұндай белгілер созылмалы қабынуды, шырышты қабықтың атрофиялық өзгерістерін немесе инфекция салдарын көрсетуі мүмкін.

Шаю: қай кезде пайдалы, ал кей кезде тітіркендіреді

Егер мұрында құрғақтық болса, бұл жағдайдан қалай құтылуға болады? Шаю шырышты, шаңды, аллергендерді кетіруге немесе қабыршақтарды жұмсартуға көмектеседі. Бірақ қатты құрғаған шырышты қабықта бұл процедура ашыту сезімін күшейтуі мүмкін.

Шаю үшін краннан аққан суды қолдануға болмайды. Дистилденген немесе қайнатылған су жарайды.

Қарапайым құрғақтық кезінде мұрынды күніне бірнеше рет шаю қажет емес. Әсіресе қою шырыш пен қатты бітелу болмаса, тұзды спрейдің өзі жеткілікті.

Жағдайды не ушықтыруы мүмкін?

Кейбір үй жағдайындағы әдістер белсенді ем сияқты көрінгенімен, шын мәнінде шырышты қабықты зақымдайды немесе құрғақтықты күшейтеді.

Мыналарды қолдануға болмайды:

• эфир майлары мен майлы жақпалар;
• спиртті ерітінділер;
• қою тұзды ерітінділер;
• дәрігер тағайындауынсыз антибиотикті жақпалар;
• ыстық бумен жасалатын процедуралар.

Антибиотиктер құрғаған шырышты қабықты қалпына келтірмейді және бактериялық қабыну белгілері болмаса қажет емес. Тамыр тарылтатын препараттар қатты ісіну кезінде пайдалы болуы мүмкін, бірақ құрғақтық, қабыршақтар мен микрожарықтар кезінде негізгі мәселені шешпейді.

Құрғақтық тек сыртқы факторларға байланысты болмаған кезде?

Егер белгі қайта-қайта қайталанса, жай ғана ылғалдандыру жеткіліксіз болатын жағдайларды жоққа шығару маңызды.

Құрғақтық мына жағдайларда сақталуы мүмкін:

• деконгестанттарды ұзақ қолданудан кейінгі медикаментозды ринит;
• созылмалы ринит;
• аллергиялық қабыну;
• шырышты қабықтың атрофиялық өзгерістері;
• мұрын пердесінің қисаюы және ауа ағынының бұзылуы;
• жарақат немесе операция салдары;
• егер бір уақытта ауыз бен көз де құрғаса, шырышты қабықтардың жалпы құрғауы.

ЖРВИ-ден кейін шырышты қабық бірнеше күн бойы сезімтал болып қалуы мүмкін. Егер уақытша жақсарудан кейін қайтадан қою бөлінділер, бет аймағында қысым сезімі, жағымсыз иіс, мұрын қосалқы қуыстарындағы ауырсыну немесе иіс сезудің төмендеуі пайда болса, риносинуситті жоққа шығару қажет.

Қашан дәрігерге қаралу керек?

Үй жағдайындағы күтім жеңіл әрі жақында басталған құрғақтық кезінде орынды. Егер белгі ұзақ сақталса немесе басқа ауру белгілерімен қатар жүрсе, ЛОР-дәрігердің кеңесі қажет.

Дәрігерге қаралу керек, егер:

• құрғақтық 1–2 аптадан ұзақ сақталса;
• қабыршақтар күн сайын пайда болса;
• мұрын ішінде ауырсыну болса;
• үнемі қанды іздер байқалса;
• мұрынмен тыныс алу тұрақты түрде бұзылса;
• жағымсыз иіс пайда болса;
• бөлінділер қою, іріңді немесе қан аралас болса;
• иіс сезу төмендесе;
• белгілер мұрын тамшыларын ұзақ қолданғаннан кейін басталса;
• құрғақтық ауызда немесе көзде де болса;
• мәселе балада пайда болса.

Мұрыннан қан кеткенде шұғыл көмек қажет, егер ол 10–15 минуттан ұзақ тоқтамаса, көп мөлшерде болса, бас жарақатынан кейін басталса, әлсіздікпен, бас айналумен немесе тыныс алудың қиындауымен қатар жүрсе.