Жасыл маңқа ересектер мен балаларда: мұрыннан ағатын шырыштың түсі нені білдіреді және оны қалай дұрыс емдеу керек?

Жасыл маңқа жиі алаңдаушылық тудырады, себебі оны тікелей бактериялық инфекцияның белгісі деп санайды. Мұндай жағдайда ең жиі кездесетін қате — бірден антибиотиктерді қабылдауды бастау.

Шын мәнінде, бөлінді түсі — бұл тек бір ғана белгі, оны мұрынның қанша уақыттан бері бітеліп тұрғанымен, дене қызуымен, ауырсынумен, жалпы әлсіздікпен және жағдайдың динамикасымен бірге бағалау қажет.

Неліктен маңқа жасыл түске айналады

Суық тиюдің басында мұрыннан бөлінетін сұйықтық әдетте мөлдір және сұйық болады. Бірнеше күннен кейін шырыш қоюланып, ақ, сары немесе жасыл түске айналуы мүмкін — бұл аурудың қалыпты ағымы. Биологиялық тұрғыдан алғанда, маңқаның неге жасыл болатыны иммундық жүйенің белсенділігімен байланысты. Ағза инфекциямен күрескенде, қабыну ошағына ақ қан жасушалары — нейтрофилдер жиналады. Олар құрамында темір бар миелопероксидаза ферментін бөледі, ол шырышқа сары-жасыл түс береді. Осылайша, түс — жергілікті иммунитеттің қаншалықты белсенді жұмыс істеп жатқанын көрсететін белгі, бірақ бактериялық инфекцияның тікелей дәлелі емес.

Балаларда жасыл маңқа қарапайым тұмау кезінде 3–4 күнде пайда болуы мүмкін.

Есте сақтау керек:

• жасыл түс бактериялық асқыну дегенді білдірмейді;
• тек түсіне қарап суық тиюді синуситтен ажыратуға болмайды;
• шырыштың түсін емес, себеп пен белгілерді емдеу қажет.

Ересектердегі жасыл маңқа: қай кезде бұл әлі де қарапайым тұмау

Ересектерде жасыл маңқа жиі қарапайым вирустық инфекция кезінде болады. Егер жалпы жағдай біртіндеп жақсарып, мұрыннан ағу азайып келе жатса, бұл суық тиюдің қалыпты ағымына жатады.

Тіпті жасыл бөлінділер де алаңдатарлық белгі емес, егер:

• белгілер 10 күннен аз уақытқа созылса;
• бет аймағында айқын ауырсыну болмаса;
• жоғары және тұрақты дене қызуы болмаса;
• жақсарғаннан кейін қайтадан нашарлау болмаса.

Басқа жағдайларда сақ болу керек. Жасыл маңқа нені білдіретінін дәрігер анықтауы тиіс, егер:

• белгілер 10 күннен артық сақталып, жақсару болмаса;
• қысқа уақыт жақсарғаннан кейін қайтадан нашарласа;
• температура 3–4 күннен ұзақ сақталса;
• бет аймағында қатты ауырсыну немесе қысым пайда болса;
• қатты бас ауруы басталса;
• көз айналасында ісіну пайда болса.

Баладағы белгілер

Балаларда жасыл маңқа автоматты түрде инфекцияның асқынғанын білдірмейді. Балаларда бөлінділер түсі қарапайым тұмау барысында өзгеруі мүмкін, бұл аурудың қалыпты ағымының бір бөлігі болуы мүмкін.

Егер балада жасыл маңқа болса, мына белгілерге назар аудару маңызды:

• жөтел бар ма;
• бала әлсіз немесе ашушаң болып кеткен жоқ па;
• тамақ ішуі мен су ішуі нашарлаған жоқ па;
• ауыздан жағымсыз иіс шықпай ма;
• қабақтар ісінбеген бе;
• бірнеше күн жақсарғаннан кейін жағдайы нашарлаған жоқ па.

Бөлек атап өту маңызды: кішкентай балаларда синусит ересектердегідей көрініс бермеуі мүмкін. Сондықтан «неліктен балада жасыл маңқа пайда болды» деген сұрақты жалпы жағдайдан бөлек қарастыруға болмайды.

Жасыл маңқадан қалай құтылуға болады

Жасыл маңқадан қалай құтылу керек деген сұрақты былай қойған дұрыс: жағдайды қалай жеңілдетуге және шырыштың қалыпты түрде тазаруына қалай көмектесуге болады. Көп жағдайда негізгі күтім қарапайым болады және агрессивті емдеуді қажет етпейді. Жеңіл синусит пен ұзаққа созылған тұмауда демалу, жеткілікті сұйықтық ішу, қажет болса ауырсынуды басатын дәрілер қабылдау және мұрынды тұзды ерітіндімен тазарту ұсынылады.

Ересектер үшін әдетте мына шаралар қолайлы:

• тұзды спрей немесе мұрынды шаю;
• жеткілікті сұйықтық ішу;
• демалу;
• қажет болған жағдайда ауырсынуды басатын немесе қызу түсіретін дәрілер;
• темекіден және тітіркендіргіш факторлардан бас тарту.

Балалардағы жасыл маңқаны немен емдейді? Ең қауіпсіз және пайдалы үй жағдайындағы күтім:

• тұзды тамшылар немесе спрей;
• нәрестелер мен кішкентай балаларда — тұзды ерітіндіден кейін шырышты аспиратормен жұмсақ тазарту;
• сұйықтық ішу;
• температураны және жалпы жағдайды бақылау.

Не істеуге болмайды:

• тек жасыл түске қарап антибиотик бастау;
• балаларда бірнеше біріктірілген суық тиюге қарсы препараттарды бақылаусыз қолдану;
• мұрын ағуын бірден бірнеше құралмен емдеуге тырысу.

Расталған бактериялық синуситті емдеу

Егер клиникалық көрініс бактериялық синусит критерийлеріне сәйкес келсе, жасыл маңқаны қалай емдейді?

1. Этиотропты (антибактериалды) терапия

Тек дәрігер тағайындайды. Нақты препаратты таңдау анамнезге, антибиотикке төзімділік қаупіне және аурудың ауырлығына байланысты. Маңызды: диагноз расталған жағдайда емдеу курсын толық аяқтау қажет, тіпті 2–3 күнде айтарлықтай жеңілдік болса да. Препаратты ерте тоқтату төзімді штамдардың қалыптасуына және үдерістің созылмалы түрге ауысуына әкеледі.

2. Ирригациялық қолдау

Іріңді бөліндіні шығару үшін изотониялық немесе гипертониялық тұзды ерітінділерді (спрей, тамшы, жасына қарай шаю) қолдану қажет. Бұл жергілікті дәрілердің тиімділігін арттырады, өйткені олардың шырышты қабықпен тікелей жанасуын қамтамасыз етеді.

3. Қабыну мен ауырсынуды бақылау

Жүйелік анальгетиктер мен антипиретиктер (қызу түсіретін дәрілер) бет аймағындағы ауырсыну мен қысымды азайту үшін қолданылады. Кейбір жағдайларда ересектерге және 12 жастан асқан балаларға интраназальды кортикостероидтар тағайындалуы мүмкін. Олар ісінуді азайтуға көмектеседі, бірақ дозаны және емдеу ұзақтығын (әдетте 14 күнге дейін) қатаң сақтау қажет.

4. Фитотерапия

Синуситті кешенді емдеуде секретолитикалық және қабынуға қарсы әсері дәлелденген стандартталған өсімдік препараттарын қолдану негізделген. Олар қою бөліндіні сұйылтуға және мұрын қосалқы қуыстарының табиғи дренажын қалпына келтіруге көмектеседі.

---

Бактериялық синуситке күдік болса, инфекцияның мұрын қосалқы қуыстарынан тыс таралу белгілері пайда болған жағдайда үй жағдайындағы емді дереу тоқтату керек:

• орбитальды асқынулар — қабақтың ісінуі немесе қызаруы, көздің қосарланып көрінуі, көз алмасын қозғалтқанда ауырсыну;
• бассүйекішілік қауіптер — әдеттен тыс қатты бас ауруы, құсу, жарықтан қорқу, желке бұлшықеттерінің сіресуі немесе сананың шатасуы;
• жалпы интоксикация — айқын әлсіздік, сұйықтықтан бас тарту (әсіресе балаларда), қарапайым дәрілермен түспейтін тұрақты температура.

Мұндай жағдайларда абсцесс немесе менингит сияқты ауыр асқынулардың алдын алу үшін шұғыл түрде ауруханаға жатқызу қажет.

Жасыл маңқа — бұл диагноз емес. Ол ересектерде де, балаларда да қарапайым тұмау аясында пайда болуы мүмкін. Ең дұрыс тәсіл — тек түсіне емес, аурудың толық көрінісіне назар аудару. Дәл осы тәсіл үй жағдайындағы күтім жеткілікті ме, әлде дәрігердің қарауы қажет пе екенін анықтауға көмектеседі.